De alvleesklier

Het lijkt wel alsof het niet ophoudt, maar ook de alvleesklier heeft een rol in het verteringsproces. In de medische wereld wordt de alvleesklier de pancreas genoemd. Hoe je het ook noemt, we hebben het over hetzelfde orgaan. Zelf vind ik pancreas een gemakkelijker woord. Bij alvleesklier struikel ik steeds over de L. Maar goed, ik ben taalkundig ook niet heel goed 😉

Heel veel mensen weten dat de alvleesklier iets te maken heeft met suikerziekte (diabetes mellitus) en dat klopt als een bus. Alleen de alvleesklier doet nog meer!

Ligging

De alvleesklier vind ik er altijd een beetje uitzien als een tong. Het breedste gedeelte ligt bij het duodenum en de rest gaat achter de maag langs richting de milt. Een alvleesklier bij een volwassene is ongeveer 12 – 15 cm en weegt 70 tot 100 gram. Dat is heel erg licht nu wij weten dat de lever 1,5 kg weegt!

Functies van de alvleesklier

De alvleesklier is betrokken bij diabetes mellitus maar de alvleesklier doet meer. De functies kunnen we indelen in twee groepen:

  • Exocriene functie
  • Endocriene functie

Exocriene functie

De alvleesklier produceert 0,5 – 1,5 g alvleeskliersap. Dit sap komt vanuit de alvleesklier meteen in het duodenum (dunne darm) terecht. Dit sap mengt zich met gal en de voedselbrij. Het alvleeskliersap draagt bij aan de opname van vetten, eiwitten en koolhydraten. Wanneer je te weinig alvleeskliersap produceert, dan kan je dit merken aan buikpijn, stinkende ontlasting en vetdiarree. Vetdiarree kun je herkennen aan remsporen die achterblijven in de wc-pot.

Endocriene functie

Deze functie produceert hormonen die de suikerspiegel reguleren. Deze hormonen zijn insuline en glucagon. Insuline is verantwoordelijk voor een verlaging van het bloedsuiker en glucagon zorgt voor een verhoging van het bloedsuiker. Het zijn dus antagonisten van elkaar en de juiste balans is essentieel. Deze hormonen worden geproduceerd in de Eilandjes van Langerhans. De Eilandjes van Langerhans liggen verspreid over de alvleesklier. De Eilandjes van Langerhans wegen ongeveer 1 tot 2% van het totale gewicht van het orgaan.

Ziekte

Volgende week ga ik je meer vertellen over diabetes mellitus 1 & 2.

  • Acute pancreatitis overkomt ongeveer 3500 mensen per jaar. Dit wordt in de helft van de gevallen veroorzaakt door galstenen. Bij één op de vijf mensen heeft het te maken met het drinken van alcohol. Van de overige 30% is het lastig vast te stellen waardoor de ontsteking wordt veroorzaakt. In 20% van de gevallen blijft de oorzaak onbekend.
  • Chronische pancreatitis betekent dat er blijvende schade in de alvleesklier is aangericht en dit leidt uiteindelijk tot functieverlies. Al moet er wel bij gezegd worden dat chronische pancreatitis niet vaak voor komt. Het is opvallend dat het vaker voor komt in Azië, maar de onderzoekers weten niet hoe dat komt. Voordat er sprake is van chronische pancreatitis gaan er 62 (!) maanden van klachten aan vooraf. 62 maanden is gewoon dik 5 jaar! 5 jaar aan klachten van buikpijn en functieverlies
  • Kanker kan ook de alvleesklier aantasten. Dit is niet een veel voorkomende kankersoort, maar in veel gevallen is het te laat om nog iets te doen. De diagnose wordt vaak pas later gesteld. Overigens worden 95% van de tumoren in het exocriene gedeelte gezien.

Best interessant om te lezen dat zo’n relatief klein orgaan zo’n grote functie in ons leven kan hebben. Trouwens, denk je bij die moeilijke woorden ‘pancreas-wat??’ Ik zal je een trucje leren. Wanneer ergens -itis achter staat, betekent dat er sprake is van een ontsteking. Dat geldt niet alleen voor de alvleesklier, maar voor alle organen. Dus als je bijvoorbeeld de tandarts hoort zeggen ‘Hier is duidelijk sprake van gingivitis’ dan weet je dat je ergens in je mond een ontsteking hebt. Gingivitis is namelijk een ontsteking van het tandvlees (gingiva). Jeetje, wat een leerzame blog is dit 😉